Ο απρόβλεπτος κίνδυνος για τις τράπεζες

Gillian Tett

Ο χρηματοοικονομικός κλάδος έχει χτίσει τη στρατηγική του σε έναν κόσμο χαμηλών επιτοκίων. Ο κύκλος, όμως, μπορεί να αλλάξει. Ίσως και από απρόβλεπτους παράγοντες όπως το κυβερνητικό αδιέξοδο στην Ουάσιγκτον. Γιατί εθελοτυφλούν οι ρυθμιστικές αρχές.

Ο απρόβλεπτος κίνδυνος για τις τράπεζες - Τα σενάρια για αύξηση επιτοκίων

Πριν από πέντε χρόνια, πολλοί αγωνιούσαν επειδή οι ρυθμιστικές αρχές και οι διευθυντές των τραπεζών – όπως ακριβώς και οι στρατηγοί – έτειναν να δίνουν τελικά την ύστατη μάχη. Πριν από την κρίση της Lehman Brothers, ήταν ατέρμονη η συζήτηση για τους κινδύνους που εγκυμονούν από τα hedge funds και τα επικίνδυνα μοχλευμένα δάνεια.

Όταν επήλθε τελικά η καταστροφή, όμως, οι ένοχοι δεν ήταν ούτε τα hedge funds, ούτε τα επικίνδυνα μοχλευμένα δάνεια. Αντιθέτως, οι ένοχοι ήταν τίτλοι με αξιολόγηση «ΑΑΑ» και μονάδες όπως κρατικοί οργανισμοί ενυπόθηκων δανείων που μέχρι πρότινος αγνοούσαμε, εν μέρει λόγω της εμμονής με τα hedge funds.

Θα μπορούσε μήπως ο χρηματοοικονομικός κόσμος να επαναλάβει τα ίδια λάθη και να δώσει ξανά τις ίδιες μάχες; Είναι ένα ερώτημα που αξίζει να αναλογιστούμε, ειδικότερα καθώς η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το ενδεχόμενο χρεοκοπίας των ΗΠΑ στην αγορά των treasuries.

Τα πέντε τελευταία χρόνια, οι ρυθμιστικές αρχές και ο χρηματοοικονομικός κλάδος από κοινού προσπαθούν να βελτιώσουν τις διαδικασίες διαχείρισης του πιστωτικού κινδύνου. Ενδεχομένως, όμως, τα επόμενα χρόνια ο κίνδυνος να μην προκύψει διόλου από τον πιστωτικό χώρο. Ο κίνδυνος από τα επιτοόκια μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σοβαρός.

Σκεφτείτε το, ο κύκλος αλλάζει

Τα τελευταία λίγα χρόνια τα επιτόκια βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και θεωρείται ευρέως ότι αυτό θα συνεχιστεί. Την προηγούμενη εβδομάδα, για παράδειγμα, οι αναλυτές της Citigroup προέβλεψαν ότι «τα treasuries θα κινηθούν υψηλότερα το 2014, τα bunds θα είναι σταθερά και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Ιαπωνίας θα υποχωρήσουν στα μέσα του 2014». Έτσι, σε όλο το φάσμα του χρηματοοικονομικού συστήματος αναπηδούν τραπεζικές στρατηγικές και επενδυτικές τοποθετήσεις που στηρίζονται στα χαμηλά επιτόκια. Και πολλές εξ αυτών δεν είναι αντισταθμισμένες για τον κίνδυνο.

Κάποια στιγμή, όμως, ο κύκλος θα αλλάξει, είτε επειδή οι κεντρικές τράπεζες θα προχωρήσουν σε σύσφιγξη της πολιτικής (που είναι το καλό σενάριο) είτε επειδή θα πανικοβληθούν οι αγορές (για παράδειγμα μετά από μία τεχνητή χρεοκοπία). Αυτό μπορεί να συμβεί τελικά ύστερα από πολύ καιρό, αλλά δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον κίνδυνο.

Παρ’ όλα αυτά, περιέργως, η νέα ρυθμιστική αρχιτεκτονική εστιάζει πολύ λιγότερο στον κίνδυνο που προέρχεται από τα επιτόκια, συγκριτικά με τον πιστωτικό. Κατά συνέπεια, υπάρχει μία παράξενη κατάσταση όπου ενώ οι ρυθμιστικές αρχές καλούν τις τράπεζες να είναι προσεκτικές με τα ενυπόθηκα δάνεια τις ενθαρρύνουν να στοιβάξουν κρατικά ομόλογα. Όπως, όμως, επισήμανε και ο Jens Weidmann, ο πρόεδρος της Bundesbank με άρθρο του στους Financial Times αυτήν την εβδομάδα, αυτό αποτελεί την επιτομή των κινδύνων που έχουν αγνοηθεί.

Ακόμη χειρότερα, υπήρξε εντυπωσιακά ελάχιστη προσπάθεια από τον επίσημο τομέα να γίνει μία δημόσια ανάλυση των επιπτώσεων για τις τράπεζες και τους διαχειριστές κεφαλαίων από ενδεχόμενη άνοδο των επιτοκίων. Μία αξιοσημείωτη εξαίρεση είναι η Federal Deposit Insurance Cooperation στην Ουάσιγκτον, η οποία στις αρχές του έτους κοινοποίησε εσωτερική ανάλυση για το πώς μία μεγάλη αύξηση των αποδόσεων στα 10ετή treasuries (π.χ. 300 μονάδων βάσης) θα μπορούσε να επηρεάσει τις τράπεζες των ΗΠΑ. Το μήνυμα είναι απογοητευτικό.

Τα έξι τελευταία χρόνια η αναλογία των αμερικανικών τραπεζών που έχουν μεγάλο όγκο τοποθετήσεων βάσει της εκτίμησης για μακροπρόθεσμα χαμηλά επιτόκια έχει αυξηθεί από 20% σε περίπου 50%, επειδή οι τραπεζίτες αναζητούν απεγνωσμένα αύξηση των αποδόσεών τους.

Οι τράπεζες, όμως, εξαρτώνται επίσης περισσότερο από ασταθείς πηγές χρηματοδότησης. Κατά συνέπεια, ενώ για τις αμερικανικές ανέκαθεν στο παρελθόν τα υψηλότερα επιτόκια ήταν πλεονέκτημα (δεδομένου ότι αυξάνεται το περιθώριο κερδοφορίας τους), οι ανισορροπίες που καταγράφονται σε αυτήν τη φάση καθιστούν ορισμένες ευάλωτες σε μεγάλες ζημίες σε περίπτωση αύξησης των επιτοκίων.

Κενό πληροφόρησης

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι ορισμένοι τραπεζίτες αμφισβητούν αυτήν την ανάλυση. Επισημαίνουν πως εν τέλει οι μεγάλες τράπεζες των ΗΠΑ αντισταθμίζουν τον κίνδυνο (και σύμφωνα με τα δημοσιευμένα οικονομικά τους στοιχεία εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν μέγιστη δυνατή απώλεια -value at risk- από τα συγκεκριμένα προϊόντα 100 εκατ. ευρώ την ημέρα έναντι 160 εκατ. ευρώ το 2006). Στη Βρετανία, όπου ο κανόνας είναι ενυπόθηκα δάνεια με κυμαινόμενο και όχι με σταθερό επιτόκιο, η εικόνα είναι διαφορετική. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές όμως για να αποτιμήσουν αυτά τα θέματα είναι πως καμία άλλη ρυθμιστική αρχή ή κεντρική τράπεζα δεν έχει τολμήσει να ακολουθήσει το παράδειγμα της FDIC με αντίστοιχες εκθέσεις.

Η Τράπεζα της Αγγλίας, για παράδειγμα, προσφάτως προχώρησε στη δική της άσκηση εκτίμησης κινδύνου από τα επιτόκια, η οποία ήταν ανησυχητική καθώς κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ορισμένοι οργανισμοί ήταν επικίνδυνα εφησυχασμένοι. Μέχρι πρότινος, όμως, αυτό συζητείται μόνο σε ιδιωτικές συναντήσεις. Η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας, εν τω μεταξύ, δεν είναι διατεθειμένη να μοιραστεί με άλλες διεθνείς εποπτικές αρχές τα αποτελέσματα των δικών της ερευνών. Αντιθέτως, οι αξιωματούχοι της BoJ απλώς επιμένουν ότι οι δικές τους τράπεζες μπορούν να αντεπεξέλθουν σε αύξηση των αποδόσεων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, χωρίς να δίνουν περισσότερα στοιχεία.

Ίσως να μην έχει σημασία. Στο κάτω-κάτω της γραφής, η Fed δείχνει εγκλωβισμένη στην ποσοτική χαλάρωση, η Βρετανία και η BoJ δεσμεύθηκαν ότι θα διατηρήσουν τα επιτόκια χαμηλά και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αυτήν την εβδομάδα ακολούθησε το παράδειγμά τους.

Τα γεγονότα στην Ουάσιγκτον όμως, αν μη τι άλλο, θα πρέπει να υπενθυμίσουν σε όλους ότι η πολιτική οικονομία δεν είναι πάντα κάτι που ελέγχεται από λογικούς αξιωματούχους. Ορισμένες φορές μπορεί να γίνει το απρόβλεπτο, όχι μόνο στον πιστωτικό κίνδυνο, αλλά και στα επιτόκια, ειδικότερα εάν όλοι συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει κανένας απολύτως κίνδυνος.

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s